OʻzLib elektron kutubxonasi
Бош Сахифа Асарлар Бўлимлар Муаллифлар
Bosh Sahifa Asarlar Boʻlimlar Mualliflar
 
Асарни сақлаб олиш

Асарни ePub форматида сақлаб олиш (iBooks ва Kindle каби ereader'ларда ўқиш учун) Асарни PDF форматида сақлаб олиш Асарни OpenDocument (ODT/ODF) форматида сақлаб олиш Асарни ZIM форматида сақлаб олиш (Kiwik каби e-reader'ларда ўқиш учун) Icon book grey.gif

Асар тафсиллари
МуаллифМирзо Ғолиб
Асар номиҒазал ва рубоийлар
ТуркумларКутубхона
Xалқлар
   - Жаҳон/Ҳинд адабиёти
Бўлимлар
   - Лирика
Муаллифлар
   - Мирзо Ғолиб
Услуб
   - Шеърият
Шакл
   - Китоблар
Ёзув
   - Кирил
ТилЎзб
ТаржимонЭргаш Очилов, Эркин Воҳидов
Ҳажм14KB
БезатишUzgen (admin@kutubxona.com)
Қўшилган2013/07/18
Манбаhttp://forum.ziyouz.com/ind...


Мазмун
Бу асар Ўзбек электрон кутубхонасида («OʻzLib»да) жойлашган. OʻzLib — нотижорат лойиҳаси. Бу сайтда жойлашган барча китоблар текин ўқиб чиқиш учун мўлжалланган. Ушбу китобдан фақатгина шахсий мутолаа мақсадида фойдаланиш мумкин. Тижорий мақсадларда фойдаланиш (сотиш, кўпайтириш, тарқатиш) қонунан тақиқланади.



Logo.png





Ғазал ва рубоийлар
Мирзо Ғолиб

1

Ҳар пардани, Ғолиб, ўз навоси бордир,
Ҳар гўшани ўз файзу сафоси бордир.
Пок айлади жисмимни жаҳон ташвишидан —
Банголани хуш обу ҳавоси бордир.

2

Умрим бўйи тақдир қўлида хор бўлдим,
Умрим бўйи омадга умидвор бўлдим.
Сармоя йўғ-у, фойда хаёлин қилдим,
Бир ваъда йўғ-у, кўйида кўп зор бўлдим.

3

Мен рози эмасман берсалар жаннатни,
Ҳақ даргоҳидан турли-туман неъматни.
Жон қайта танамга кирса, сарф этгай эдим —
Бир кўргали сени, бу буюк давлатни!

4

Ё Раб, жаҳон аҳлига дили хуррам бер!
Жаннат тилаганга оташини ҳам бер!
Шаддод[1] хафа ўтди сендан кўрмай ўғил,
Одам мулкин қавмига қилмай кам бер!

5

Беморман-у, май дардима дармон бўлгай,
Ҳам қуввати дил, ҳам роҳати жон бўлгай.
Отамга[2] дедим: май ичгали майл айла,
То бода ичиш расми фаровон бўлгай!

6

Қўрқув ила кўнглим то банд эрмас эди,
Ҳеч нарсага қаттиқ пайванд эрмас эди.
Орзум мени Каъбаю сафардан ғайри —
Тарки элу хотин, фарзанд эрмас эди.

7

Дунё сен учун айш-ишратистон бўлсин!
Шодлик гули юз рангда намоён бўлсин!
Келди ҳайиту баҳор хуррамлик олиб,
Мендек неча юз жон сенга қурбон бўлсин!

8

Кўз олдида беморни фақат тургай ёр,
Ўз нафъу зиёни-ла иши йўқ зинҳор.
Толибга талаб қилгани не имкон бор?
Йўқ меваси берса-да хино барг бисёр.

9

Суҳан[3] суви олдида бекор қанду набот,
Тенг келмас унга Нил ила Жайҳуну Фирот.
Ҳинд отли бу бир парча ери оламнинг —
Зулматдир-у гўё, Суҳан — оби ҳаёт.

10

Ҳар лаҳза азал лутфини ёд этгучи бўл,
Ҳар қанча бало кўпми, қувонч ундан мўл.
Куфр ичра мену Санъон аро фарқ бордир,
Эҳсон бошқа, тоат ҳақи бошқадир ул.

11

Сен орзуни кўп бердинг-у, сармояни кам,
Қошингда қиёмат куни биз бўлсак жам,
Қўй мени ҳолимга — чекиб ҳасрат-ғам,
Мен қилмаган айшларимни ўйлай ул дам.

12

Шодлик базмида хасталарга не қувонч?
Жанг ичра оёғи басталарга не қувонч?
Гар ёғса булутдан покиза май, Ғолиб,
Биз — кўзаю жомшикасталарга не қувонч?

13

Юзинг каби юз йўқ бирор инсонда,
Покиза вужуд ҳам бу каби ҳеч жонда.
Дединг: сира парво қилмагум гап-сўзга,
Ёмонларнинг кўзи лекин ёмон-да!

14

Қашшоқлик оламида аччиқ ҳаёт,
Тоат-да қилолмайсан излаб нажот.
Кошки Ҳақдан ишораи савму салот —
Бўлса эди, фарз бўлганидек ҳажжу закот.

15

Кошки бу жаҳон янгидан ижод бўлса,
Вайрона бу кулбам зора обод бўлса.
Мендан кўра яхши бу тубан оламда —
Ким ўзгани(нг) ғам-қайғусидан шод бўлса.

16

Токай эл ила тинчу саломат бўласан?
Токай нишонаи маломат бўласан?
Ғам кечасининг дедингки тонги бўлмас,
Бундай дема, мункири қиёмат бўласан!

17

Манзил менга ҳам шу қора ер — қайга борай?
Бор тупроғини сочди бошимдан, найлай?
Зар берди-ю ўзгаларга, қўйди менга дом,
У онадир ўзгаларга-ю, менга ўгай.

18

На ханжару ўқ захми ила ўлганман,
На шерни(нг) тушиб чангалига сўлганман.
Тишлайман-у лабларимни, қонин сўраман,
Қон юта яшашдан безор бўлганман.

19

Мен яккахудолик ғамидан озодман,
Ўз поклигима ўзим гувоҳман, шодман.
Сўз ичра салафларга бугун шогирд эсам,
Бас, эрта халафларга[4] тайин устодман.

20

Ғолиб, менинг катта бобомдир Зодшам,
Шундан яшадим қилич дамида мен ҳам.
Саркардалик ўтди-ю, ёпишдим шеърга —
Бобомнинг синган қиличи бўлди қалам.

21

Қар ким эса йўқчилик туфайли поймол,
Расволик ила ҳам ўнгланар гоҳ аҳвол.
Биз ташналаб-у, хирқа-чи, ботмиш майга,
Соқий, қадаҳинг тешикми — бу қандай ҳол?!

22

Эй, нега чўчийсан бу қадар ўлимдан?
Дил мангу ҳаётними тилар ўлимдан?
Куйдим-ку табиий ҳарорат ўтида мен,
Оғир бу ҳаёт, билсанг агар, ўлимдан!

23

Маълумки, шикоят айламак яхши эмас,
Ёр ҳусни-ю дил дарди — сўзим мавзуси, бас.
Ҳолимни келиб кўрмади-ю, сўрмади ул,
Душман яралаб, ёр эса ўлдирди, абас.

24

Сўзишта сенинг эътимод айлаб бўлмас,
Ёлгон ила ўзни шод айлаб бўлмас.
Сен ваъдани тоғдай уйдинг — орасидан
Бир яхши ваъдани ёд айлаб бўлмас.

25

Тун бўйи агарчи меҳмон қилдим уни,
Бирмунча ўзимга меҳрибон қилдим уни.
Кўнглим сира хотиржам эмасдир, чунки
Васл ичра ўзимдан бадгумон қилдим уни.

26

Минг нарса менга ато этишса — Уники!
Жаннатни пешонамга битишса — Уники!
Мен Унга қилай фидо юз шодлик ила —
Маҳшар куни танга жон етишса — Уники!

27

Дил юзини тирнаб, қондан йўллар очай,
Кўз орқали юзга қонли ёшлар сочай.
Умрим бўйи қора киймасам Каъба каби,
Мўминга[5] тутиб аза жаҳаннамга тушай...

28

Сўз завқини олам тушуниб етгай эди,
Номим мени қўкдан-да ўтиб кетгай эди,
Дин бўлса агар сўз илми нетгай эди —
Девоним илоҳий китоб этгай эди!
Эргаш Очилов таржималари

Ғазаллар

Десам, Ғолиб, ерим — пок ҳоки Турон,
Асил зотим билан бағрим фараҳманд.
Ўзим туркзодаю наслим-да туркзод,
Буюклар қавми бирла асли пайванд.
Уруғ бўлмиш менга ойбеклар аслан,
Камолан ойга нисбат, балки ўнчанд.
Отам касбин десам деҳқончиликдир,
Бобом бўлмиш заминдори Самарқанд.
Узим ҳақ файзига шогирд эрурман,
Eрурман фозил инсонларга фарзанд.
Ёнишда ҳамнафасман барқ ила мен,
Саховатда булутлар бирла монанд.
Ғаму андухки бор, шодман алардин,
Фараҳ, бахт ё`қ-ки анга доғи хурсанд.
Ҳама ҳешларки ўтмиш, йиғлагаймен,
Тирикликдан куларман бўйла хушханд.
* * *
Қоши ёси қатлима тадбирдир,
Не ажаб, уй тоқида шамширдир.
Севгида беморлигимни сўрмагил,
Ул Исо кўзгусида тасвирдир.
Мен жунун даштида саргардон эсам,
Ғам дилимнинг пойида занжирдир.
Бу кўнгил вайронадир, фаввора — кўз,
Сел синиқ, бу уйга не таъмирдир.
Ваҳ, қаламнинг ёқасин йиртди Асад,
Чок дил иншоси бу таҳрирдир.
* * *
Муҳаббат тухмин экдим жонима, андуҳ самар бўлди,
Умидим шуки, қосид, ёрга холимдан хабар булди.
Ёғиб чархи фалакдан бу жафокаш бошима тошлар,
Урушди тошга тошу мисли гулдаста шарар булди.
Кўнгил дарди кўринса кузгуда юз ранг билан, денглар
Хазону соғару дил қонию заҳми жигар булди.
Нигоҳим бўлди овора сени излаб ва лек охир
Қоронғу бўлди олам сенга, дил соҳибназар бўлди.
Жунун аҳлини зоҳид айб этар бўлса ажаб ё`қдир,
Жунун занжири зуҳднинг эшигига банди дар бўлди.
Асад, гар ғунча гулнинг шавқатига боргоҳ бўлса,
Дилинг Бедил йўлига гул сочиб, сатринг гуҳар бўлди.
* * *
Париваш чеҳрасига берса оро,
Қилар ҳайрат билан кўзгу тамошо.
Кетар жоним олиб карвонда ёрим,
Ғуборин кўзларимга айладим жо.
Мени уйқуга элтди дарди ҳижрон,
Хаёли кипригимда бўлди пайдо.
Кулар гул йиғлаганда булбули зор,
Мен у гул хандасидан хору расво.
Фироқ ўқин пари кўксимга отди,
Ажаб, ғам тори узра унди раъно.
Фано даштин тутар маскан муродим,
Анга парво ё`қу менга тасалло.
Асад, ожизлигингни англадингми,
Нечун билдинг ўзингни бунча доно?
* * *
Эгам, исмингни айтмоқ, журъатин бергил забонимга,
Кўнгил — хомуш садаф, дур жилвасин бергил баёнимга.
Тараҳҳум айла мендек бедилу маҳзунга, лутф этгил,
Чароғи субҳ бер шомимга, гул фаслин ҳазонимга.
Қилиб наззора жонимни олурсан, эй пари пайкар,
Куярсан дасту пойингга ҳино олуда қонимга.
Кўриб кўзгуда руҳинг аксини у чашми машшота
Бўлибдир хунфишон, берсин тўзим бу хаста жонимга.
Қиларкан тунда булбул нола, тонг уйқудан уйғонгай,
Умидим тонги уйғонмас нечун бетин фиғонимга.
Камина такрибу сидқин синаб кўрмоққа раҳм айлаб,
Юбординг минг туман ранжу машаққат имтиҳонимга.
Жамолингдан сабоҳ равшан, гулистон бўйла зевардир,
Асадга тор қафас қурдинг, назар сол бу маконимга.
Эркин Воҳидов таржималари

  1. Шаддод — афсонавий араб подшоҳларидан бирининг номи. У гўё ҳудолик даъво қилган эмиш.
  2. Бу ерда Одам Ато кўзда тутилмоқда.
  3. Суҳан — Ҳиндистондаги дарё.
  4. Xалаф — ортдан келаётганлар, авлодлар, ворислар.
  5. Мўмин — Ғолибга замондош шоир.