OʻzLib elektron kutubxonasi
Бош Сахифа Асарлар Бўлимлар Муаллифлар
Bosh Sahifa Asarlar Boʻlimlar Mualliflar
Siz shu sahifadasiz: Turkum:Tohir Malik
Tohir MalikТоҳир Малик
Mohir hikoyanavis, qissanavis va romannavis Tohir Malik 2000 yilda «Oʻzbekiston xalq yozuvchisi» degan yuksak unvonga sazovor boʻlgan. Yozuvchining «Soʻnggi oʻq» qissasi asosida 1994 yili telefil'm suratga olingan. Tohir Malik (Hobilov Tohir) 1946 yil Toshkentda, ziyoli oilasida dunyoga kelgan. Respublika radio va televideniye qoʻmitasida, «Yudduzcha» nashriyotida, «Guliston», «Sharq yulduzi», «Yoshlik» jurnallarida adabiy xodim, masʻul kotib va bosh muharrir, Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasida kotib boʻlib xizmat qildi.

Моҳир ҳикоянавис, қиссанавис ва романнавис Тоҳир Малик 2000 йилда «Ўзбекистон халқ ёзувчиси» деган юксак унвонга сазовор бўлган. Ёзувчининг «Сўнгги ўқ» қиссаси асосида 1994 йили телефильм суратга олинган. Тоҳир Малик (Ҳобилов Тоҳир) 1946 йил Тошкентда, зиёли оиласида дунёга келган. Республика радио ва телевидение қўмитасида, «Юддузча» нашриётида, «Гулистон», «Шарқ юлдузи», «Ёшлик» журналларида адабий ходим, масъул котиб ва бош муҳаррир, Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасида котиб бўлиб хизмат қилди.

Tarjimai hol

Таржимаи ҳол

Oʻzbek adabiyotida Tohir Malik oʻzining "Falak", "Somon yoʻli elchilari", "Tiriklik suvi", "Zaharli gʻubor" ("Vasvasa" nomi bilan qayta ishlangan), "Chorrahada qolgan odamlar" ("Devona" nomi bilan qayta ishlangan) va boshqa fantastik, "Charxpalak", "Qaldirgʻoch" ("Savohil" nomi bilan qayta ishlangan), "Bir koʻcha, bir kecha", "Soʻnggi oʻq", "Shaytanat", "Ov", "Murdalar gapirmaydilar", "Iblis devori", "Talvasa", "Mehmon tuygʻular", "Jinoyatning uzun yoʻli", "Odamiylik mulki", "Eng kichik jinoyat", "Tilla kalamush" singari detektiv va maʻrifiy asarlari bilan tanilgan va kitobxonlarning sevimli adibiga aylangan ijodkordir.

Ўзбек адабиётида Тоҳир Малик ўзининг "Фалак", "Сомон йўли элчилари", "Тириклик суви", "Заҳарли ғубор" ("Васваса" номи билан қайта ишланган), "Чорраҳада қолган одамлар" ("Девона" номи билан қайта ишланган) ва бошқа фантастик, "Чархпалак", "Қалдирғоч" ("Савоҳил" номи билан қайта ишланган), "Бир кўча, бир кеча", "Сўнгги ўқ", "Шайтанат", "Ов", "Мурдалар гапирмайдилар", "Иблис девори", "Талваса", "Меҳмон туйғулар", "Жиноятнинг узун йўли", "Одамийлик мулки", "Энг кичик жиноят", "Тилла каламуш" сингари детектив ва маърифий асарлари билан танилган ва китобхонларнинг севимли адибига айланган ижодкордир.

Tohir Malik 1946 yilning 27 dekabr kuni Toshkentda harbiy xizmatchi oilasida dunyoga keldi. Barcha tengdoshlari singari u ham urushdan keyingi turmush qiyinchiliklarini boshidan kechirdi. Oiladagi besh farzandning kenjasi boʻlgan Tohir maktabga bormay turiboq, dars tayyorlab oʻtirgan akalari va opalari yonida savodini chiqardi. Ukasining kitobga boʻlgan ixlosini sezgan akasi unga hozirga qadar eʻzozlab saqlayotgani - "Mard yigit" ertaklar toʻplamini sovgʻa qildi.

Тоҳир Малик 1946 йилнинг 27 декабр куни Тошкентда ҳарбий хизматчи оиласида дунёга келди. Барча тенгдошлари сингари у ҳам урушдан кейинги турмуш қийинчиликларини бошидан кечирди. Оиладаги беш фарзанднинг кенжаси бўлган Тоҳир мактабга бормай турибоқ, дарс тайёрлаб ўтирган акалари ва опалари ёнида саводини чиқарди. Укасининг китобга бўлган ихлосини сезган акаси унга ҳозирга қадар эъзозлаб сақлаётгани - "Мард йигит" эртаклар тўпламини совға қилди.

Taniqli oʻzbek adibi va tarjimoni Mirzakalon Ismoiliy Tohir Malikning togʻasi boʻlib, uni 1949 yilda "xalq dushmani" degan tuhmat bilan qamoqqa olishadi.

Таниқли ўзбек адиби ва таржимони Мирзакалон Исмоилий Тоҳир Маликнинг тоғаси бўлиб, уни 1949 йилда "халқ душмани" деган туҳмат билан қамоққа олишади.

"Kechasi uygʻonib ketib qarasam, ayam rahmatli qora chiroq nurida doʻppi tikib oʻtiribdilar. Qoʻllari ishda-yu, koʻzlarida yosh. "Nega yigʻlayapsiz?" deb soʻradim. Javob bermadilar. Sababini oradan yillar oʻtib bildim. Togʻamning "xalk dushmani" emasligi maʻlum boʻlib, "oqlanib" chiqqanlarida ikkinchi sinfda oʻqirdim. Dastlabki mashqlarim oʻshanda boshlangan. Ammo yozganlarimni talabchan togʻamga koʻrsatishga choʻchir edim",-deb eslaydi adib.

"Кечаси уйғониб кетиб қарасам, аям раҳматли қора чироқ нурида дўппи тикиб ўтирибдилар. Қўллари ишда-ю, кўзларида ёш. "Нега йиғлаяпсиз?" деб сўрадим. Жавоб бермадилар. Сабабини орадан йиллар ўтиб билдим. Тоғамнинг "халк душмани" эмаслиги маълум бўлиб, "оқланиб" чиққанларида иккинчи синфда ўқирдим. Дастлабки машқларим ўшанда бошланган. Аммо ёзганларимни талабчан тоғамга кўрсатишга чўчир эдим",-деб эслайди адиб.

Dastlabki hikoyasi 1960 yilda "Gulxan jurnalida chop etiladi. 1963 yilda Tohir Malik Toshkent Davlat univeritetining kechki jurnalistika boʻlimiga oʻqishga kirib, kunduzi qurilishda duradgor, gʻisht teruvchi boʻlib ishlay boshlaydi. U ijodga doir mashqlarni davom ettirar ekan, ustoz-togʻaning ikki oʻgiti - "Oʻzing yaxshi bilmagan narsani yozma", "Boshqalar yurgan yoʻldan yurma, oʻz yoʻlingni top"ga hamisha amal kildi. Bolalarga atab yozilgan hikoyalari bilan badiiy adabiyot sirlarini oʻrgangan Tohir Malik keyinchalik oʻzbek adabiyotida kam eʻtibor berilgan fantastika janriga qoʻl urdi va bir qator asarlari bilan kitobxonlar eʻtiborini qozondi. Uning talabalik yillari yozilgan "Hikmat afandining oʻlimi" asari oʻzbek adabiyotining fantastika yoʻnalishida yaratilgan birinchi qissa hisoblanadi. Yozuvchining bir qator asarlari rus va boshqa tillarga tarjima qilindi. "Soʻnggi oʻq" asari asosida yetti qismli, "Shaytanat" asari asosida yigirma qismli badiiy fil'mlar suratga olinib, namoyish etildi.

Дастлабки ҳикояси 1960 йилда "Гулхан журналида чоп этилади. 1963 йилда Тоҳир Малик Тошкент Давлат универитетининг кечки журналистика бўлимига ўқишга кириб, кундузи қурилишда дурадгор, ғишт терувчи бўлиб ишлай бошлайди. У ижодга доир машқларни давом эттирар экан, устоз-тоғанинг икки ўгити - "Ўзинг яхши билмаган нарсани ёзма", "Бошқалар юрган йўлдан юрма, ўз йўлингни топ"га ҳамиша амал килди. Болаларга атаб ёзилган ҳикоялари билан бадиий адабиёт сирларини ўрганган Тоҳир Малик кейинчалик ўзбек адабиётида кам эътибор берилган фантастика жанрига қўл урди ва бир қатор асарлари билан китобхонлар эътиборини қозонди. Унинг талабалик йиллари ёзилган "Ҳикмат афандининг ўлими" асари ўзбек адабиётининг фантастика йўналишида яратилган биринчи қисса ҳисобланади. Ёзувчининг бир қатор асарлари рус ва бошқа тилларга таржима қилинди. "Сўнгги ўқ" асари асосида етти қисмли, "Шайтанат" асари асосида йигирма қисмли бадиий фильмлар суратга олиниб, намойиш этилди.

Tohir Malik oʻnga yaqin radiop'esalar, hujjatli fil'm ssenariylari, badialar muallifi. Badiiy tarjima sohasida ham xizmat qilgan.

Тоҳир Малик ўнга яқин радиопьесалар, ҳужжатли фильм сценарийлари, бадиалар муаллифи. Бадиий таржима соҳасида ҳам хизмат қилган.

Tohir Malik 1966 yildan eʻtiboran matbuot sohasida ishlaydi. "Lenin uchquni" (Hozir "Tong yulduzi" deb nomlanadi), Uzbekiston radiosida, Gʻafur gʻulom nomidagi va "Choʻlpon" nashriyotlarida, "Sharq yulduzi", "Yoshlik" jurnallarida ishladi. U ijodiiy faoliyati davomida hayotni, insonlar tabiatini atroflicha oʻrgandi. Yozuvchi asarlarini oʻqir ekansiz, ularda tasvirlangan eng yomon odamlardan ham baʻzan nafratlanmaysiz, aksincha ularning qismatiga achinasiz. Nega shunday? Chunki yozuvchi insonlarni, ularning ichki kechinmalarini, ruhiyatlarini sinchilab oʻrganadi va kitobxonni ham mana shu ruhiyat olamiga olib kiradi. Uni shu holga solgan sabablarni tahlil qilishga va xulosa chiqarishga yoʻnaltiradi.

Тоҳир Малик 1966 йилдан эътиборан матбуот соҳасида ишлайди. "Ленин учқуни" (Ҳозир "Тонг юлдузи" деб номланади), Узбекистон радиосида, Ғафур ғулом номидаги ва "Чўлпон" нашриётларида, "Шарқ юлдузи", "Ёшлик" журналларида ишлади. У ижодиий фаолияти давомида ҳаётни, инсонлар табиатини атрофлича ўрганди. Ёзувчи асарларини ўқир экансиз, уларда тасвирланган энг ёмон одамлардан ҳам баъзан нафратланмайсиз, аксинча уларнинг қисматига ачинасиз. Нега шундай? Чунки ёзувчи инсонларни, уларнинг ички кечинмаларини, руҳиятларини синчилаб ўрганади ва китобхонни ҳам мана шу руҳият оламига олиб киради. Уни шу ҳолга солган сабабларни таҳлил қилишга ва хулоса чиқаришга йўналтиради.

"Alvido, bolalik" asari Tohir Malik ijodida alohida oʻrin tutadi. Asardagi asosiy mavzu - hech kim jinoyatchi boʻlib tugʻilmaydi, bolani atrof-muhit, jamiyatdagi turli illatlar jinoyatchiga aylantiradi. Bu haqda adibning oʻzi shunday deydi: "Men oʻsmirlar va yoshlarning jinoyat koʻchasiga kirib qolayotganiga befarq qarab turolmayman. Bolalar ahloq tuzatish koloniyalariga har borganimda yuragim eziladi. Ozod, erkin yashab, oʻqib, hunar oʻrganadigan yoshdagi bolalar bu yerga qanday tushib qoldilar?! Nahot jinoyat olami ularga jozibali koʻrinsa?! Men jinoyat olamini "Shaytanat" yaʻni shaytonlar yetovidagi zulmkorlar mamlakati deb atab, "Ehtiyot boʻling, jigarlarim, bu koʻchaga yaqin yoʻlamang. Boshi berk bu koʻchaning adogʻida faqatgina azobli, xorli oʻlim topasiz.", demoq niyatida yozdim. Yozganlarimni ogohlantirish deb qabul qilishlarini istardim". Mazkur asar sahnalashtirib Toshkentda va Andijonda yoshlar teatrlarida namoyish etildi.

"Алвидо, болалик" асари Тоҳир Малик ижодида алоҳида ўрин тутади. Асардаги асосий мавзу - ҳеч ким жиноятчи бўлиб туғилмайди, болани атроф-муҳит, жамиятдаги турли иллатлар жиноятчига айлантиради. Бу ҳақда адибнинг ўзи шундай дейди: "Мен ўсмирлар ва ёшларнинг жиноят кўчасига кириб қолаётганига бефарқ қараб туролмайман. Болалар аҳлоқ тузатиш колонияларига ҳар борганимда юрагим эзилади. Озод, эркин яшаб, ўқиб, ҳунар ўрганадиган ёшдаги болалар бу ерга қандай тушиб қолдилар?! Наҳот жиноят олами уларга жозибали кўринса?! Мен жиноят оламини "Шайтанат" яъни шайтонлар етовидаги зулмкорлар мамлакати деб атаб, "Эҳтиёт бўлинг, жигарларим, бу кўчага яқин йўламанг. Боши берк бу кўчанинг адоғида фақатгина азобли, хорли ўлим топасиз.", демоқ ниятида ёздим. Ёзганларимни огоҳлантириш деб қабул қилишларини истардим". Мазкур асар саҳналаштириб Тошкентда ва Андижонда ёшлар театрларида намойиш этилди.

Yozuvchining ijodiy faoliyati hukumat mukofotlari va turli adabiy mukofotlar bilan taqdirlangan. 2000 yilda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti farmoniga koʻra "Oʻzbekiston xalq yozuvchisi" unvoni berilgan.

Ёзувчининг ижодий фаолияти ҳукумат мукофотлари ва турли адабий мукофотлар билан тақдирланган. 2000 йилда Ўзбекистон Республикаси Президенти фармонига кўра "Ўзбекистон халқ ёзувчиси" унвони берилган.

Faoliyati

Фаолияти

Tohir Malik soʻnggi yillarda romannavis sifatida shuhrat qozondi. Uning «Shaytanat» sarguzasht-detektiv romani oʻzining maʻnaviy-axloqiy muammolari bilan talabchan kitobxon va adabiy jamoatchilik eʻtiborini qozondi. Shuningdek, muallif «Yov» (1995) nomli qissa ham yaratgan.

Тоҳир Малик сўнгги йилларда романнавис сифатида шуҳрат қозонди. Унинг «Шайтанат» саргузашт-детектив романи ўзининг маънавий-ахлоқий муаммолари билан талабчан китобхон ва адабий жамоатчилик эътиборини қозонди. Шунингдек, муаллиф «Ёв» (1995) номли қисса ҳам яратган.

Adibning «Mehmon tuygʻular» (2003) kitobi ham kitobxonni befarq qoldirmaydi. Unda sezgirlikka, hayotni anglashga, odamlarni tushunishga Olloh bergan umrni qadrlashga daʻvat ruhi yetakchilik qiladi.

Адибнинг «Меҳмон туйғулар» (2003) китоби ҳам китобхонни бефарқ қолдирмайди. Унда сезгирликка, ҳаётни англашга, одамларни тушунишга Оллоҳ берган умрни қадрлашга даъват руҳи етакчилик қилади.

Mohir hikoyanavis, qissanavis va romannavis Tohir Malik 2000 yilda «Oʻzbekiston xalq yozuvchisi» degan yuksak unvonga sazovor boʻldi. Hozirgi kunda uning koʻp jildlik «Saylanma» asarlari chop etilmoqda.

Моҳир ҳикоянавис, қиссанавис ва романнавис Тоҳир Малик 2000 йилда «Ўзбекистон халқ ёзувчиси» деган юксак унвонга сазовор бўлди. Ҳозирги кунда унинг кўп жилдлик «Сайланма» асарлари чоп этилмоқда.

"Tohir Malik" turkumidagi asarlar.

Ushbu turkumda quyidagi 100 asarlar, hammasi boʻlib 150ta asar mavjud.

( oldingi 100 ) ( keyingi 100 )

1 / 1


A / А


B / Б


D / Д


E / Э


F / Ф


I / И


J / Ж


K / К


M / М

M / М davomi


O / О


P / П


Q / Қ


S / С


T / Т

( oldingi 100 ) ( keyingi 100 )

"Tohir Malik" turkumidagi sahifalar.

Ushbu turkumda quyidagi 151 sahifalar, hammasi boʻlib 151 ta sahifa mavjud.

T

T davomi

T davomi