OʻzLib elektron kutubxonasi
Бош Сахифа Асарлар Бўлимлар Муаллифлар
Bosh Sahifa Asarlar Boʻlimlar Mualliflar
 
Асарга баҳо беринг


Асарни сақлаб олиш

Асарни ePub форматида сақлаб олиш (iBooks ва Kindle каби ereader'ларда ўқиш учун) Асарни PDF форматида сақлаб олиш Асарни OpenDocument (ODT/ODF) форматида сақлаб олиш Асарни ZIM форматида сақлаб олиш (Kiwik каби e-reader'ларда ўқиш учун) Icon book grey.gif

Асар тафсиллари
МуаллифУлуғбек Ҳамдам
Асар номиУнутилган най навоси (ҳикоя)
ТуркумларКутубхона
Xалқлар
   - Ўзбек/мустақиллик адабиёти
Бўлимлар
   - Миллий адабиёт
Муаллифлар
   - Улуғбек Ҳамдам
Услуб
   - Наср
Шакл
   - Ҳикоялар
Ёзув
   - Кирил
ТилЎзб
Ҳажм34KB
БезатишUzgen (admin@kutubxona.com)
Қўшилган2011/11/11
Манбаhttp://www.ziyouz.com/index...


iPad асбоблари
Bu asarni ePub versiyani saqlab olish


Мазмун
Бу асар Ўзбек электрон кутубхонасида («OʻzLib»да) жойлашган. OʻzLib — нотижорат лойиҳаси. Бу сайтда жойлашган барча китоблар текин ўқиб чиқиш учун мўлжалланган. Ушбу китобдан фақатгина шахсий мутолаа мақсадида фойдаланиш мумкин. Тижорий мақсадларда фойдаланиш (сотиш, кўпайтириш, тарқатиш) қонунан тақиқланади.



Logo.png





Унутилган най навоси (ҳикоя)
Улуғбек Ҳамдам

«
Тинглагил, най не ҳикоят айлагай,
Айрилиқлардан шикоят айлагай.

Мавлоно Румий
»

Олис-олисларда чалинган ҳазин най саси ниҳоят яқинлашиб, шундоқ қулоқлари остида янграганда А. чўчиб уйғонди. Уйғондию негадир бу сафар най садоси уйқуси билан бирга ўчмади: аксинча, эндигина у кўз очган хобхонани, даҳлиз ва йўлакни, ҳатто ташқарини, борингки, бутун оламни тўлдириб чалинди, чалинаверди. А.нинг кўнгли суст кетиб, хотирасига болалиги... раҳматли бобосию момоси, эски, кунгай девори нураган, томи лойсувоқ уйлари қалқиб чиқди. Туғилиб ўсган кўчасини, отасию онасини, раҳматли акасини, укаларию жўраларини қўмсаб ичига аллатавр титроқ кирди. Қани энди шартта жомадонини қўлига олсаю ҳайё ҳуйт дея хешу тоборнинг қошига қайтса, қайта олса... Бироқ борган билан нима, уларнинг қай бирлари ҳаёт, қайбирлари йўқ энди... Юртга дўниш билан болалигию унга тегишли ҳууув сеҳрли оламни ҳам қайтариб бўлсайди...

А.нинг ўпкаси тўлди, ич-ичидан аламли хўрсиниқ отилиб чиқдию зум ўтмай унсиз йиғига, йиғи эса зўр ичикишга айланди...
— Что с тобой? – хотини ажабланиб қаради.
— ...
— Ну, что случилось-то?.. – аёл ўрнидан туриб, кароват четида деразадан ташқарига – шовурли кўчага ғарибона кўз тикиб ўтирган эрининг қошига борди.
— Постой, не шуми... Слышишь? – деди қучоғини очиб аёлини бағрига олмоққа тутинган А.
— Чего слышить-то, уличный шум что-ли? – росмана ҳайрон бўлди рафиқаси.
— Чего-чего, най!.. Как это по русски было, а-га, флейта кажется, флейта играет... узбекский... - кўзларидан оқиб тушаётган шошқатор ёшларни артиб олди А.

Хотин бу гал индамади, эрига синч ила қараб ўтирди-ўтирди-да, нималарнидир ҳис қилганнамо салмоқли қўзғалди, ошхонага ўтиб бир стакан сув келтирди.
— На, выпей, легче станет...

А. хотинининг танбеҳларига қулоқ осмай, нонушта ҳам қилмасдан малул ва забун бир алфозда кийиниб ташқарига чиқди. Ахир, ичкарида ҳалиги най навоси бардавом янграб турган бўлса, қандай қилиб томоғидан луқма ўтсин? Ё наво ё ғизо-да! Иккаласини бирданига, бир пайтнинг ўзида ҳазм қиладиган зот... валлоҳу алам, қандай жинс экан? Аммо унинг инс бўлиши даргумон...

Москва кўчалари кўча эмас, нақ гавжум шарқ бозорлари денг – на олдинга юриб бўлади ва қўл силтаб орқага сурвориш. Ихтиёрингни тамомила автолар оқимига топширмоқдан ўзга чоранг қолмайди. Кирмоқда ташаббус қўлларингда бўлару тарк этмоқда асло. Жавониб турли-туман русум, ҳажм ва тусдаги замонавий аробалару улардан таралаётган баланд-паст товушларга тўлиб кетган. Шунда А. ботинида субҳи содиқдан бери тинимсиз чалинаётган най навосининг қаёққадир ғойиб бўлганини сезиб қолди. Ажабланиб, юрагини тинглади: шаҳарнинг бадга уриб кетган ҳиссиз гувиллаши эшитилгандек бўлди... «Тав-ба-а-а,» деди чўзиб...

Лоф эмас, бир ошни пишириб егулик фурсатда А. ишхонасига дилтанг бўлиб кириб келди. «Яёв юрсамам шунчалар вақт кетар-оов...» деб қўйди у машинани офис биноси тумшуғига тираб тўхтатаркан...

Кечгача қоғозларга кўмилиб, котибасига аччиқ-аччиқ қаҳва дамлатиб ичиб, босим ўтириб ишлади... Бир маҳал, ходимлари хайрлашиб чиқишаётган палладагина юмушдан бош кўтарди ва кун қайтиб, шом тушганини, қорнининг бўлса пўстак бўпкетганини ҳис қилди. Ҳамма уйига ошиқаётган тиғиз пайт бўлгани боис тирбанд йўлни ўйлаб гўшакни олди, котибани чақириб, унга ҳар доимгидек овқат буюришини тайинлаб, “потом можеш идти” деди-да, диванга ясланганча телевизор тугмасини эзди. “Хабарлар”дан юраги ториқиб, каналларни айлантиришга тушди. Ниҳоят, “Натионал географиcе” да тўхтади. Ҳайвонлар шоҳи - шерлар ҳаётидан лавҳалар кўрсатилаётган экан. Айниқса бир нар арслоннинг аччиқ қисмати А.нинг эътиборини жалб қилди. Унинг тўшидан қуйироқ - чап оёғининг бошланиш қисми йиртилиб, чак-чак қон оқар-да, бояқиш йўлида тўхтаб-тўхтаб дамодам ярали бағрини ялар, сўнг яна чор-ночор одимларди. “Нима жин урдийкан буни?” хаёлидан кечди А.нинг. “Биронта ўзига ўхшаган билан майдон ёки лахтак гўшт талашдимикан... Дарбадарлигининг сабаби мода шерми ё...”

“Шербаччалар ўсиб улғайиб вояга етгач, ўз тақдирига юзма-юз бўлиш учун ота-онасининг қароргоҳини тарк этиб чиқиб кетишади, - дея гап бошлаб қолди шарҳловчи. – Булар ҳам худди ота-оналари каби ўзларига тайинли қўнимгоҳ қидириб борадилар. Тақдир насиб, шундай саодатга эришсалар, ўзларига ватан тутган маконларию жуфтларини жонларини жабборга бериб қўриқлашади. Агар бундай масканни барпо этишолмаса ва ёхуд уни жангда бой беришса, тағин якка-ёлғиз қолишади. Ёш, бақувват чоғларида улар боз ўз гўшаларига қайтиб, йўқотилган мавқеларини қўлга киритишга ва ёхуд бошқа жуфт топиб, янги маснад барпо этишга уринадилар. Кексайиб, кучдан қолганларида эса, афсуски, на униси ва на бунисига муяссар бўлишади. Бундай сўққабошларни кўпинча бехайр тақдир кутиб туради...”

Арслон саваннанинг бепоён кенгликларида бесамар юра-юра ахийри ҳолдан тойди чоғи, қулайроқ жой топиб аста ёнбошлади. Сувсизликдан, чарчоқдан бўлса керак, ҳарсиллаганча тез-тез нафас оларди. Дам ўтмай у пахмоқ бошини эгиб, қонли ярасини ялади, сўнг атрофга олазарак боқди. Ҳайвон-да, сезган кўринади: нарироқда ғингшув ва чийиллаш ўртасида аллақандай товуш чиқарганча сиртлонлар галаси мўлтираб туришарди. “Афтидан сиртлонлар шернинг ўмганидан силқиётган қон ҳидини олишган кўринади” дея изоҳ берди шарҳловчи.

Сиртлонларнинг олд қатордагилари макказор ичидан эндигина чиқиб келган ҳервайган кучуклардек қулоқларини динг қилганча арслонга қизиқиш ила серрайиб қараб туришарди. Шер аввалига пинагини бузмади, ҳатто жавобан ташрифчиларнинг юракларига қўрқув солароқ қисқа наъра ҳам тортди. Лекин сиртлонлар бир гала эди: тўда енгил бир қўзғалиб қўйдию тирақайлаб қочиб кетмади. Бир пас ўтиб эса ярадор шер пажмурда ҳолини, ёлғизлигини эслаб қолдими, ўзи туриб ҳафсаласиз одимлади... ҳар на, балодан узоқ...

Эртасига анча ўзига келиб қолган оч арслон сув бўйида ташналигини қондириш учун пайдо бўлган антилопалар подасига ҳужум қилди ва кичикроқ, нимжонроқ кийикни тутиб олди. Алҳол, сайёд сайднинг юмшоқ бўғзига ўткир, бақувват тишларини ботирганча қимир этмай кутди, сўнг танани жон тарк этиши ҳамон бўшатиб, қаддини тиклади. Йиртқич жон ҳолатда чопганидан тили нақ бир қарич осилиб ютоқиб нафас олар, шу баробари теграсига хавфсираб қарарди. Нафасини ростлаб, тин олволгач, кийик лошини тишлаб панароқ жойга судраб кетди ва шу аснода изига тушган кечаги сиртлонлар тўдасини пайқаб, ортига ўгирилиб ириллади. Сиртлонларнинг пешқадамлари андак ҳадиксирагандек, илкис тўхтаб, ўзларини у ён - бу ёнга ташлаб тайсаллашдию хиёл ўтмай яна тўп бўлиб, бир-биридан юрак ва қувват олиб илгари босишди. Арслон кўрдики, улардан ўлжани олиб узоққа бориб бўлмайди, инчунун, “ўроқда йўқ, машоқда йўқ, хирмонда ҳозир” суллоҳ ғанимларига ҳамла қилди. Сиртлонлар галаси тирқираб қочишга қочдию, лекин олислаб кетмади, яна сурбетларча, энди ҳар томондан мўр-малахдай ёпирилишди. Шеър наъра тортиб тағин ҳамла қилди, шунда бошқа ёқдан пусиб ёвуқлашаётган сиртлонлар ўлжага ёпишишди... Алқисса, арслон вазиятни бошқара олмай ожиз қолди: антилопа қони таъмини туйган сиртлонлар энди шернинг ўзига тап тортмай човут солишга журъат этишарди...

“... орадан бир неча кун ўтди. Жаноб арслоннинг аҳволи эса анча хароб кўринади. Сиртлонлар орасидан омон чиқишга чиқдию, лекин аввалги битта жароҳати ўн бўлган ҳайвонлар шохи энди оёғини аранг судрамоқда. Ўз гўшасидан, яқинларидан, ҳимоячиларидан айрилган, устига устак, очлик ва жароҳатлардан силласи қуриган абгор шернинг бундан кейинги қисмати янада аянчли кечиши шак-шубҳасиз...” деб бидилларди шарҳловчи...

А.нинг ҳайвонга раҳми келди, кўрсатувнинг давомини кўришга юраги дов бермай телевизорни ўчириб қўйишни истаб турганди, эшик тақиллаб, остонада “Ваш заказ” деганча ҳамишаги мутавозе гарсон йигит ҳозиру нозир бўлди...
— Поставь на стол, - дедию ўрнидан оғир қўзғалди А. ва беихтиёр равишда бармоғи билан пултни босиб юборди. Экранда мусиқа канали пайдо бўлди ва не ажабки, унда най садоси янграр, най чолғусининг ўзи ҳам турли ракурслардан намойиш этиларди. А. тап этиб ўрнига чўкди, қўли билан эса лаганбардорга “ешикни ёп” ишорасини берди.

Бу ўша куй эди, ҳа!..

“Во дариғ, бу нимаси? - тилига бодроқдек тошди саволлар А.нинг. – Мен билан ким беркинмачоқ ўйнаяпти, ким? Нега яна най? Тағин тушимдаги нағмаси билан? Бунинг сирру синоати недир?..”

Кўп ўтмай А.нинг ўзига ўзи бераётган сўроқлари тинди. Тинди, чунки, юраги найдан таралаётган дилўртар, ҳазину соҳир мусиқа таъсирида эриб сув-сув бўлган, хаёлида яна деворлари қор-ёмғиру жазирадан нураган пастқам кўҳна ую унинг атрофида, негадир, офтобшувоқда ҳар-хил юмушлар билан куймаланиб юрган бобосию момоси, отасию онаси, акасию укалари...нинг мукаррам сиймолари гавдаланди. Най навоси жуда узоқ янградими, бу куй умри давомида А. ўзи босиб ўтган, шу кунгача ва шу ергача бўлган бутун ҳаётини хотирлаб улгурди. Қўй боқиб, болалик дўстлари билан қувлашмачоқ ўйнаб чопган беғубор, бегидир кезларидан тортиб, мактабга, биринчи синфга боргандаги туйғулар, илк бора қўшни қизга севгисини мактуб орқали изҳор айлагандаги унутилмас кечинмалар ҳам ташриф буюрди унинг шу ондаги ҳолу руҳиясига. Кейин талабаликнинг олтин дамлари, қўшни қизга... ўша маҳбубага уйлангани, зум ўтмай эса аскарлик сафига чақирилгани ва... мана шу “ва”дан сўнг А.нинг ҳаётида туб бурилиш содир бўлгани... Ҳа-да, хизматдан қайтиб келгач, не қулоқлари билан эшитсинки, севгани ўша ойжамол бошқа бир йигит билан гап-сўз бўлиб турибди-да. Орият ғолиб, хотинига бир сўз ҳам демай, шартта уйдан чиққан-кетган. Тақдир шамоли, - энди кўринг, - бизнинг қахрамонни қайларга келтириб ташлабди. Ў кун билан бу кун орасидан, ўҳ-ҳўў, қанчадан қанча аччиқ-чучук сувлар оқиб ўтмади, дейсиз. Аммо-лекин нега яна шуларни ўйлаб қолди экан у, - ўзи ҳам билмай турибди А.нинг. “Елкамнинг чуқури кўрсин бу сотқин қишлоқни!”, деб қасам ичиб кетганини унутдими ё?..

Йигитнинг ризқи кўчада бўларкан, ўқишини Московда давом эттирди, таълим поёнига етгач эса мегаполисда қолди, тиришқоқлигидан йўллари ҳам секин-аста очила борди. Энди қарасангиз, завқингиз келади, кечагина чекка бир қишлоқда қўй-мол боқиб, шими тушиб юрган ўспирин бугун курраи заминнинг энг узуқара шаҳарларидан бирида каттакон идора раҳбари. Насоро бўлсаям ўттиз йиллик турмуш ўртоғи билан икки фарзандни вояга етказишиб учирма қилишди. Айтаверсак гап кўп. Алқовларимиз шу даражада сарбаландки, оқкўнгилларнинг ҳаваси, қоракўнгилларнинг ҳасади келади-я... Фақат... фақат шу най балоси қайдан чиқиб қолди?.. Чиққани бир гўр, нега у А.нинг ботинида ҳадеб чалингани чалинган? Нима учун у чалинганда А.нинг бутун ўтмиши, туғилиб ўсган юрти, ўша ернинг яхши-ёмон, катта-кичик одамлари ёдига қалқиб чиқаверади, чиқаверади? Яна ўшаларни қўмсаб, соғиниб ичикканига ўласанми...

Бир маҳал эшик енгил тириклаб, қия очилди ва бояги лаганбардор йигитнинг сермулозамат чеҳраси кўринди. Аммо у стол устида қўл урилмаган овқатга кўзи тушгач, бир зум довдираб турди.
— Мне по-позже подойти, да?
— А-а! – хитоб қилиб юборди чўчиб ҳушига келган А. - Да, нет, сынок, можешь забрать еду, что-то аппетит пропал. Сколко с меня? – ёнини кавлади А.

Гарсон билан ҳисоб-китоб қилгач, эзгин бир ҳолатда ўрнига чўкиб, бошқа нарсаларни кўрсатишга ўтган ТВ га дам берди-да, кўзларини юмди. Фақат... фақат куй унинг ботинида янграшда давом этаверди...

Алламаҳалда қўл телефони асабий жиринглаб сапчиб туриб кетди.
— Алло! Привет. Где носишься? С тобой все в порядке? – рафиқасининг ташвишманд овози келди.
— Привет... – сўнг бир пас сассиз қолди А. – Извини, сейчас приеду. Вздремнул наверно...

* * *

Шу-шу А.нинг хаёли қочди. Юрса-турса, ухласа-уйғонса... ич-ичида ҳеч тинмас най навосини эшитадиган, унинг жўрлигида болалигига, ташлаб чиқиб кетган юртига, у ерда қолдириб келган қариндош уруғига, дўстларига талпинадиган бўлди. Еб-ичишидан, туриш-турмушидан, иш-кучидан маза-матра қочди...

Ўйлай-ўйлай мегаполисдаги юртдошларининг доимо тўпланиб турадиган ресторанига йўл солди. Ҳамюртларининг тандирдан энди узилган нондек иссиқ, тансиқ чеҳрасини кўрса-диллашсаю, зора кўзига най қиёфасида кўрина бошлаган инс-жинсларнинг ҳужумидан халос бўла қолса....

Уч-тўрттаси бурчакда тўпланиб олиб тош ташлашиб ўтиришган экан. Ораларига суқилиб кирди. Ўз она тилида кўнгиллашмоққа уринди. Негадир гаплари қовушмади. “Ты наверно очен устал, давай в баню сходим, там отдохнеш как следует” дейишди пировард натижада миллатдошлари мурувватона. А. бир пас ўтириб у ердан ҳам ҳомушу афтода бир кўйда чиқди. Назарида бу улкан шаҳардаги миллатдошу юртдошларнинг ҳаммаси – ўзи дохил - ёғи адо бўлаёзган пиликдек тутаб боришаётганди. Чунки ўзларидан кейин... тамом - нуқта. Фарзандлари - бошқа олам, бошқа одамлар! Улар шу тупроқнинг фуқаролари, тилидан тортиб руҳигача...

Балки...

Ҳа, А. ниҳоят енгилди – кўнглига ён берди... Учоққа билет олдию Ўзбекистонга учди. Ботинда чалина бошлаган най навоси уни Ватанга бошлаб кетди...

* * *

Укасининг уйига тушди. Ҳа, энди бу уй инисига қарайди. Кўп аввал ҳаммалариники эди. Роса умргузаронлик қилган бувасию бувисидан ўн йиллар ўтиб, бирин-сирин ота-онаси ҳам дорилбақога рихлат қилишганди. Охирги марта А. ўшанда, маросимларда келганди. Шундан бери йиллар турна қаторларидек кўк юзини тўлдириб учишди, учишаверди...

Ташрифидан укасининг боши осмонга етгани офтобда куйган қорамағиз юз ифодаларидан, ҳис-ҳаяжонга, меҳрга тўла жондек азиз сўзларидан шундоқ билиниб турса-да, келиннинг сира очила қолмаган қовоқ-тумшуғи А.нинг таъбини хира торттирди. Келган куни уни кўргани кирган узоқ-яқин қариндош-уруғу қўни-қўшни билан ранг кўриб, ҳол сўрашди, эртасига эртамандан атроф-теваракни айлангани пиёда жўнаворди.

Аввалига ўзи ўсиб улғайган кўчани у бошидан бунисига гўё болалигини қидирган каби бир неча марта бориб келди: йўқ, бу кўчани унинг тамизи таниди, холос, кўзлари, ҳислари эмас. Кўча бутунлай ўзгариб кетган, бегона уйлар, бегона чироқ устунлари, бегона дарахтлар... қўйингки, унинг қаршисидаги манзара тамомила ёт эди. Ҳатто рўпарасидан чиқиб, унга “нотаниш одам нима қилиб юрибди бунда?” дегандек аллатовур қараб, саломни канда қилиб ўтаётган ёш-яланглар ҳам бегона эди. Хаёлида болалиги жонланди: тупроқ йўлда тўп тепишаётганда ёхуд у ёқдан бу ёққа турфа юмушлар билан чопиб юришганда катталарга дуч келинса, бир қўлларини кўкраккача кўтариб, “Ассалому алайкууум!” дея чўзинчоқ такаллуф ила сўрашишар эди-ку! Қаёққа кетди ўша одамлар? Қирғийқараш қилиб, А.нинг юзига безбетларча тикилиб ўтиб кетаётганлар ўша сермулозамат авлоднинг жужуқларими?..

А. буларни хаёлидан ўтказди, холос, юрагидан эмас. Зеро, совуқ Московнинг бети қалин фуқаросига бу ердаги илмилиқнинг таъсири чикора...

А. шу кўйи анчагача кезиниб-тўзди-да беихтиёр йўлни сувбўйига бурди. Далалар оралаб бир муддат кезингач, манзилга дорди. Воҳ, қишлоқдаги ўзгаришлар ҳолва экан: сув қани? Унинг икки бўйида хатосиз қатор ўсган гур толлар-чи?.. Толлар-ку кесилиб кетибди, лекин маҳобатли каналнинг ўзи ҳам бутунлай бошқа манзара касб этибди: унинг бетидаги ўт-ўлану юлғун-янтоқлар қирилиб, устига силлиқ қилиб бетон ётқизилибди. Энди каналнинг ҳамма жойи бир хил! Сув ҳам ўзаннинг тагида шилдираб оқиб турибди...

А. “оёқнинг чигалини ёзиш”дан қайтганида шом туша бошлаганди. Далайўлдан маҳаллага киришда, тўрт кўча кесишган чорраҳа бор эди, шунинг кунжагидаги чойхона гавжум – кўзи тушиб бир энтикди А. ва шу ёққа аста одимлади.
— Э-э-э, кесинла, кесинла! – уч-тўрт киши қўзғалиб қучоқ очишди. Кўпчилик эса нотаниш киши билан илк дафъа кўришаётгандек анчайин бепарво қўл чўзишди.
— Қайси шамоллар учирди, домдараксиз йўқ бўпкетувдинг-ку? - сўради А. билан битта мактабда, икки синф юқорида ўқиган, ўша пайтларда қўшни бўлган миқти, шопмўйлов одам. А. шунча тиришиб ҳам унинг исмини эслай олмади. – Ё от айланиб, қариб-чуриганда қозиғини излаб келдими, ҳа-ҳа ҳа!.. – қаҳқаҳа урди миқти шопмўйлов. – Вей, нега лом-мим демайсан, ўзи ўзбекчадан қолганми ё ўрисча сўйлайликми, воҳ-ҳа-ҳа!.. – мўйлов ҳам гапирар, ҳам кулар, ҳамда А.ни етаклаб чойхона ичига, даврага бошлаб борарди... - шунча вақтдан кейин қишлоқни адашмай топиб келганингга қойилман, ҳа-ҳа-ҳа!..

А. гулдаврада алла-паллага довур очилиб-сочилиб ўтирди. Лекин орадан анча-мунча аччиқ-тиззиқ гап-сўзлар ҳам бўлиб ўтдики, бундан А.нинг кайфияти тушди. Нима эмиш, бургага аччиқ қилиб кўрпага ўт қўйилмасмиш. Ҳа, қурмағур ҳамқишлоқлари А.нинг қўлига гугурт тутқазиб қўйишди. Бир пасдан сўнг қаловини топиб, уни хиёнатда, қишлоққа, юртга хиёнатда айблашди. “Тавба, - деди ўзига ўзи А. – аслида, ўзлари мени сотишди-ку!..” Давра ширакайф эди, шунинг учун А. бу гапларни юрагига яқин олмасликка уринди. Қолаверса, бу қачонги гаплару, эҳ-ҳе!.. Лекин А.ни сотқинга чиқарган давра кўп ўтмай ундан “бизниям ўзинг билан олиб кет, иш топиб бер”га тушди... Шундан кейин А.нинг кўнгли росмана оғриди, узр сўраб турди...

Икки кунда кўрган-кечирганлари А.ни кўп мутаассир этди. Аммо қалбига қулоқ тутганда, недир фурсатдан бери ичида тинимсиз чалинаётган най саси қаёққадир ғойиб бўлиб, ўрнида ғаройиб бир фароғат осудаликка чулғаниб жимирлаб ётганини сезди. “Худога шукур” деди қониқиш билан пичирлаб...

Кечаси алламаҳалда А. бошқаларга билдирмай, ими-жимида биттагина иниси билан аеропортга чизди.

Бағирлашиб хайрлашишаркан:
— Бир ҳафта тураман дегандингиз? – номанзур иш қилиб қўйгандек ҳижолат чекиб сўради жигаргўшаси.
— Идорадан сўраб қолишди дедим-ку, укажон, - чинни яширди А. Лекин беркитилган чин нимадан иборат эканлигини ўзи ҳам тузукроқ фаҳмлай олмасди. Ҳар ҳолда келиннинг бадқовоқ суратига ёхуд айрим тутуриқсиз ҳамқишлоқларининг баланд-паст гап-сўзларига қараб қолган одаммас-ку у! Хоҳласа, олисроқдан - раён марказидаги меҳмонхонадан шартта жой оларди қўярдида...

Самолётга ўтириш бошланганда ҳам А.нинг хаёлида шошиб кетишининг асл сабабига йўналган тахминлар чарх урарди. Уришга урардию, ҳеч бирида қўним топмасди.

Ниҳоят, учоқ ҳавога кўтарилганда А.нинг юраги енгил ҳапқирди. Чуқур- чуқур нафас олишга тиришди, кўзларини юмди. Юмдию уларнинг ичидан - зулмат қаъридан ёришиб найнинг суврати пайдо бўлди. Шу ҳамоно ботинида куй янгради!..

А. бир зум довдираб қолди, шошиб қобоқларини очди. Юраги орзиқиб, орқага тортди. Куй эса тобора авжлана берди. Шунда... шунда А. ғайришуурий равишда кўнглига бўйсиндию учоқ дарчасидан пастга қаради: во ажаб! Ортда, ҳууув пастликда қолган, милион-милион чироқларга бурканган шаҳар ва қишлоқлар узун машъладек товланиб ётар ҳамда у самолётнинг тобора юқорига ўрлаши баробарида эшилиб, найга, ҳа-ҳа, айнан найнинг қиёфасига айланиб борарди...

А. ўз ботинида чалинаётган навонинг қайдан келаётганини ниҳоят топган, ҳайратдан тошдек қотганди... Фақат... фақат вужудини кўтариб бегона юртга учиб кетаётган темир қушга кўнгил нидосини - “тўхта, тушиб қолайин!” деган кучли истакни демас, деёлмасди...

2010 йил, ноябр-декабр